Opieka i rehabilitacja po udarze

Na udar mózgu zapadają głównie osoby starsze. To nagłe i trwające ponad dobę uszkodzenie pewnych obszarów mózgu powstające z powodu nieprawidłowej pracy układu krwionośnego. Objawy udaru zależą od miejsca, w którym wystąpił. Do najczęstszych należy niedowład lub nawet całkowity paraliż, zaburzenia mowy czy też porażenie ustno-twarzowe.

Kluczowe jest właściwe rozpoznanie udaru i odpowiednia reakcja już w pierwszych sekundach. Choroba pojawia się nagle, a jej przebieg jest bardzo gwałtowny. Pierwsza faza udaru trwa zwykle kilka minut. Po tym czasie osoba zaczyna tracić świadomość i nie może utrzymać się na nogach. Dlatego tak ważna jest szybka hospitalizacja chorego i wykonanie badań. Odpowiednio wczesne zareagowanie warunkuje bowiem powrót do pełnej sprawności.

Po przebytym udarze mózgu niezbędna jest rehabilitacja, która powinna rozpocząć się jak najszybciej. Jej opóźnianie może zwiększyć ryzyko pojawienia się powikłań, co z kolei opóźni proces zdrowienia. Bardzo ważne jest realizowanie odpowiedniego i ciągłego treningu, szczególnie, gdy pacjent zostanie już wypisany ze szpitala.

OPIEKA POSZPITALNA KLUCZEM DO SUKCESU

To właśnie w domu powinniśmy szczególnie zadbać o panujące tam warunki, tak by ułatwić osobie po udarze powrót do formy. Przede wszystkim istotne jest odpowiednie przygotowanie pokoju przed przybyciem osoby po udarze. Zadbać należy o takie wyposażenie jak: łóżko rehabilitacyjne i materace przeciwodleżynowe.

Jeśli udar był rozległy pacjenci często nie są świadomi swoich odruchów i mogą tym samym wyrządzić sobie krzywdę. W takim przypadku należy wyznaczyć jedną osobę np. z rodziny, która będzie pilnowała naszego bliskiego. Taka osoba powinna zająć się także higieną osobistą osoby po udarze.

Ważnym elementem wchodzącym w skład tego typu opieki jest walka z odleżynami. Odpowiedni materac nie jest jednak wystarczający. Opiekun osoby po udarze powinien pamiętać o natłuszczaniu jej skóry i zmienianiu położenia chorego, średnio co dwie godziny. U niektórych osób jako konsekwencja udaru wystąpić może spastyczność – zaburzenie ruchowe, objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni, związane z ich nieprawidłową reakcją na bodźce. Jeśli się pojawia – trzeba pamiętać także o tym, by układać kończyny w pozycjach rozluźniających.

REHABILITACJA JUŻ OD PIERWSZEGO DNIA PO UDARZE

Rehabilitacja powinna rozpoczynać się na oddziale, na którym przebywa chory i stąd bezpośrednio powinien trafić na oddział rehabilitacji neurologicznej, gdzie kontynuowana jest wcześniejsza terapia.

Praca z chorym składa się z kilku faz. Pierwsza z nich obejmuje pionizację osoby po udarze i trwa ona kilka dni. Rozpoczyna się ją od przyzwyczajenia pacjenta do pozycji siedzącej poprzez podnoszenie zagłówka łóżka rehabilitacyjnego. Kolejno przechodzi się do następnych etapów: siedzenia na łóżku, przesiadania się na fotel lub wózek inwalidzki, by w końcu doprowadzić do pełnej pionizacji. Oczywiście cały proces odbywa się przy asekuracji fizjoterapeuty. W tej pozycji realizuje się szereg ćwiczeń, które przygotować mają do kolejnego etapu czyli chodzenia.

Poza zaburzeniami ruchowymi mogą wystąpić zaburzenia mowy czy też poznawcze, stąd też istotne jest, by równolegle do terapii ruchowej zapewnić pacjentowi terapię logopedyczną i neuropsychologiczną.

W XXI wieku rehabilitacja neurologiczna bardzo się rozwinęła. W terapii po udarze mózgu wykorzystuje się zjawisko plastyczności mózgu, czyli umiejętność uczenia się na nowo. Rehabilitacja powinna być więc funkcjonalna, czyli odtwarzająca funkcje, które pacjent wykonywał na co dzień przed incydentem. Ćwiczenia powinny rekonstruować naturalne ruchy. Stąd niewłaściwe jest np. ćwiczenie z podnoszeniem hantli – jeśli pacjent nigdy tego nie robił. Nie odtwarzamy wówczas utraconych funkcji, tylko uczymy nowych.

Bardzo dobrą i skuteczną formą rehabilitacji po udarze jest metoda PNF. To nie tylko sposób wykonywania ćwiczeń, ale pełna koncepcja postępowania terapeutycznego. Posiada nawet rodzaj filozofii, w tym zasady pracy z pacjentem. PNF proponuje naturalne ruchy, jak najbardziej przypominające właśnie aktywność dnia codziennego. Ruchy te wykonywane są wzdłuż skośnych osi ruchu, dzięki czemu dają szansę na zaktywizowanie jak największej ilości mięśni równocześnie.

Przy wszystkich zasadach stosowanych w kontekście ćwiczeń wspomagających powrót do zdrowia po udarze należy pamiętać, że praca z rehabilitantem stanowi około 30% sukcesu. Jego większa część – 70% to zadania domowe, które pacjent powinien wykonywać sam, regularnie, minimum raz dziennie. Oczywiście dobrze, gdy ktoś cały czas czuwa nad ćwiczeniami wykonywanymi w domu, bez udziału fizjoterapeuty.

DE